2.2. Obrada podataka – matematičke formule i funkcije

Excel nam omogućuje računanje s vrijednostima koje se nalaze u ćelijama radnog lista. To se postiže pomoću formula koje upisujemo u ćelije. Svaka formula u MS Excelu započinje znakom jednakosti (=).
Elementi formule mogu biti: brojevne vrijednosti, adrese ćelija, operatori, funkcije i tekst. Podatke kojima se koristimo u Excelovim formulama povezujemo operatorima, Redoslijed prioriteta provedbe operatora isti je kao u matematici.

Formule upisujemo izravno u označenu ćeliju ili u traku formule. Ako naknadno mijenjamo vrijednost u navedenoj ćeliji, automatski će se nova vrijednost uvrstiti u formulu te će se mijenjati i rezultat formule. Podatke možemo mijenjati i izravnim upisom u traci formule.

Funkcije su unaprijed definirane formule koje izvode izračune uz pomoć određenih vrijednosti (nazivamo ih argumentima), točno zadanim redoslijedom. Naziv funkcije označava što ona treba izračunati, a argumenti su podatci koji se koriste u tim izračunima. Argumenti mogu biti brojevi, tekst, adrese ćelija, konstante, formule ili druge funkcije.
Osnovne su funkcije: SUM, AVERAGE, MAX, MIN, COUT, ROUND, IF i TODAY.

Pravilo pisanja funkcije
Funkcija se počinje pisati znakom jednakosti (=), nakon čega slijedi naziv funkcije, otvorena obla zagrada, argumenti funkcije odvojeni točkama sa zarezima ili dvotočkom te zatvorena obla zagrada.

image alt
FORMULA
FUNKCIJA

U MS Excelu postoji još mnogo funkcija. Nalaze se na kartici Formule u grupi Biblioteka funkcija.


Funkciju možemo umetnuti na pritisnemo li gumb Umetni funkciju ili tipkovni prečac Shift+F3.


POGREŠKE TIJEKOM UNOSA FORMULA

#REF -> referenca ćelije nije valjana
#DIJ/0! -> dijeljenje s 0 (nije dozvoljeno)
#NAZIV? -> ne prepoznaje tekst u formuli
#VRIJ! -> pogrešna vrsta argumenta

image alt

UGNJEŽĐIVANJE FUNKCIJA U EXCELU

Formula može sadržavati najviše 64 razine ugniježđenih funkcija.

PRIMJER 1:
U ćelijama su napisani sljedeći podatci: predmeti i ocjene. Na dnu tablice je pomoću funkcije za prosjek AVERAGE izračunat prosjek ocjena. S desne strane tablice (stupac C) je postavljena funkcija IF. Ako je ocjena iz pojedinog premeta manja od 5 -> ispiši poruku “Bravo. Ne treba popraviti ocjenu.”. U slučaju da je ocjena iz pojedinog predmeta manja od 5 -> ispiši poruku “Provjeri možeš li podići zaključnu ocjenu i popraviti trenutno stanje.” Formula u stupcu C je napisana samo u ćeliji C2 i kopirana do ćelije C17.


PRIMJER 2:


PRIMJER 3:

U jednoj računskoj operaciji može se istovremeno koristiti više formula. Jedna formula je glavna formula u koju se umeću (gnijezde) druge formule. One rade izračune. Ovisno o njihovim izračunima pojavit će se kao rezultat konačno rješenje.

image alt

KOPIRANJE I PREMJEŠTANJE FORMULA

Često neku formulu moramo upisivati više puta. To možemo napraviti tako da formulu napišemo u prvoj ćeliji stupca kojeg trebamo računati i zatim je kopiramo u sve ćelije potrebnog raspona. Pri kopiranju formule u retke ispod, mijenjaju se i adrese ćelija na koje se kopirana formula odnosi.
Formule najjednostavnije možemo kopirati povlačeći ručicu za popunjavanje (Fill handle), koja se nalazi u donjem desnom kutu aktivne ćelije, u obliku crnog križića (+).

Kod premještanja formula se adrese ćelija ne mijenjaju pa zato rezultat formule u ćeliji u koju je formula premještena nije točan.


RELATIVNE, APSOLUTNE I MJEŠOVITE ADRESE

Često se tijekom kopiranja formule treba omogućiti da se one ne prilagođavaju mjestu kopiranja, tj. da ne mijenjaju svoje adrese.

C3 je relativna adresa ćelije. Tijekom kopiranja adresa se mijenja.

$C$3 je apsolutni oblik adresa. Tijekom kopiranja adresa se ne mijenja.

C$3 – Kod miješovitih adresa tijekom kopiranja dio adrese (C) se mijenja, a dio adrese uz koju je upisan znak $ se ne mijenja.


NIZOVI

Često trebamo rabiti nizove podataka. Excel nudi raznovrsne alate za izradu nizova. Nizove možemo pisati i u redcima i u stupcima. Pomoću ručice za popunjavanje možemo stvarati i nizove podataka. Oni mogu biti:

  • linearni
  • rastući
  • datumski niz
  • samoispuna
  • unaprijed određeni niz
  • definirani niz
image alt

FORMATI BROJEVA U ĆELIJAMA

Excel omogućuje prikaz različitih formata brojeva.

image alt

RAČUNANJE S DATUMIMA

Excel datume prepoznaje kao serijske brojeve u nizu kako bi se mogli koristiti u izračunima. Računa datume od 1.1.1900 godine. Svakom datumu Excel je pridružio broj.

  • 1. 1. 1900 pridružuje se vrijednost 1,
  • 2. 1. 1900 pridružuje se vrijednost 2,
  • 3. 1. 1900 pridružuje se vrijednost 3,
  • itd.

Datume možemo oduzimati kao i sve ostale brojeve. Stariji datum je raniji datum (manji broj). Mlađi datum je noviji datum (veći broj).


VJEŽBE